لابدانوم (Ciste Labdanum)
گرم، ادویهای، کهربایی، چرمی، بالزامیک و اندکی گلی، با تهمایههای چوبی و خشک.
لابدانوم را میتوان «شاهرزین دنیای عطرسازی» نامید؛ مادهای گرم و کهربایی با رایحهای عمیق و چندلایه که ترکیبی از نتهای ادویهای، عسلی و حتی اندکی آلو را در خود دارد. این رزینِ پیچیده، بهدلیل ساختار غنی و خاصیت ماندگاری بالا، یکی از محبوبترین مواد در ترکیب عطرهای آمبری و شرقی است. نتهای لطیف گلی و گرمای بالزامیکی آن، حسی باشکوه، رازآلود و لوکس به رایحه میبخشند.
تولید
لابدانوم بومی نواحی سنگی و کوهستانی خاورمیانه و سواحل مدیترانه است. این گیاه، درختچهای است با گلهای کوچک و زیبای صورتی و سفید که امروزه در سراسر منطقهی مدیترانه رشد میکند، اما برداشت آن عمدتاً در اسپانیا و مراکش انجام میشود. آنچه برای عطرسازان ارزشمند است نه گل، بلکه صمغ معطر و چسبناکِ برگهای گیاه است که در گرمای تابستان ترشح میشود. برای بهدستآوردن اسانس، شاخهها تقطیر آبی میشوند و رزینوئید یا ابسولوت از طریق استخراج با حلالهای فرّار بهدست میآید.
با نتهای عمیق و معطرِ کهربای گرم، تنباکوی لطیف و رگههایی شهوانی و حیوانی که تا مرز چرم پیش میروند، جای تعجب نیست که رزین استخراجشده از بوتههای خام سیستوس تا این اندازه ارزشمند باشد. این رزین غنی و مجلل بهصورت طبیعی و در واکنش دفاعی گیاه برای حفظ رطوبت خود در برابر آفتاب سوزان شکل میگیرد.
تاریخچه
لابدانوم از دیرباز بهخاطر خواص دارویی و رایحهی نافذش شهرت داشته است. در دوران باستان باور داشتند که بوی عمیق آن ارواح خبیث را دور میکند و مالیدن اندکی از آن بر پوست، نوعی محافظت معنوی به همراه دارد. در مصر باستان و کارتاژ، چوپانان صمغ چسبیده به موی بز و گوسفند را جمعآوری میکردند تا «گلولهی عنبر» بسازند—پیشدرآمدی بر مادهای که امروز در بسیاری از عطرهای لوکس وجود دارد.
لابدانوم علاوه بر کاربرد عطری، دارای خاصیت ضدباکتری، قابض و تسکیندهنده است و در گذشته برای درمان ناراحتیهای تنفسی و پوستی استفاده میشد. امروزه نیز بهعنوان عطری الهامبخش شناخته میشود که احساس آرامش، خلاقیت و خوشبینی را تقویت میکند.
منشأ
اسپانیا، مراکش، پرتغال